Tutarlı Tanımlama

Kısaca

Bir sayfa düğmeye "Ara", diğeri aynı düğmeye "Bul" diyorsa, kullanıcılar bunların aynı işi yapıp yapmadığını çözmek zorunda kalır. Bilişsel engelli kişiler ve adlara güvenen ekran okuyucu kullanıcıları için farklı sözcük, farklı işlev demektir.

Bu kriter, bir web sayfası kümesi içinde aynı işleve sahip bileşenlerin tutarlı biçimde tanımlanmasını ister.

Neleri kapsar?

• Aynı işlev: Kullanıldığında aynı sonucu veren bileşenler. Yalnızca benzer görünen ama farklı şeyler yapan bileşenlerin ortak tanımlamayı paylaşması gerekmez.
• Neyin tanımlandığı: Etiket, ad ve metin alternatifi; örneğin görünür etiket, erişilebilir ad ve kontrol olarak çalışan bir simgenin ya da görselin alt metni.
• Aynı etiket şart değil: Etiketler bağlama uyacak biçimde değişebilir. Bir sayfada "Sayfa 4", sonrakinde "Önceki sayfa", her biri işlevi için tutarlı tanımlanıyorsa sorun değildir.
• Tekrarlanan bileşenler: Kriter, küme boyunca tekrarlanan arama, hesap kontrolleri, gezinme ve alt bilgi bağlantıları gibi bileşenleri kapsar. Benzer amaçlı tek seferlik bileşenlerin eşleşmesi gerekmez.
• Yalnızca işlevsel bileşenler: İşlevsel olmayan içeriğin tutarlı adlandırılması iyi uygulamadır, zorunluluk değildir.
• Web sayfası kümesi: Ortak bir amacı olan, aynı yazar, grup ya da kuruluş tarafından oluşturulmuş sayfalar.
• Diğer kriterlerle birleştirin: G197, etiketleri, adları ve metin alternatiflerini sağlayan 1.1.1 ve 4.1.2 teknikleriyle birlikte kullanılır.
• Kapsam dışı: Tekrarlanan gezinmenin sırası 3.2.3'tür. Anlamlı etiketler 2.4.6'dır.

Kimleri etkiler?

Bir işlevi bir kez öğrenip başka yerde tanıyan bilişsel ve öğrenme engelli kişiler. Bir kontrolün ne yaptığını anlamak için adlara güvenen ekran okuyucu kullanıcıları. Kontrolün adını söyleyen konuşma tanıma kullanıcıları. Kontrolleri etiketlerinden tanıyan az görenler.

EAA ve EN 301 549'da

Avrupa Erişilebilirlik Yasası (Direktif (AB) 2019/882) 28 Haziran 2025'ten sonra piyasaya sunulan kapsamdaki ürün ve hizmetler için geçerlidir. Yasanın 47. gerekçesi web siteleri ve mobil uygulamalar için dört ilkeyi sayar: algılanabilirlik, işletilebilirlik, anlaşılabilirlik ve sağlamlık. Tutarlı tanımlama, "anlaşılabilirlik" ilkesinin parçasıdır.

Teknik karşılığı EN 301 549 standardında bulunur. Standart, WCAG 3.2.4'i atıfla alır ve ortama göre ayrı maddelere dönüştürür.

EN 301 549 V3.2.1'de yazılım maddesi bu kriteri taşımıyordu, çünkü kriter web sayfası kümeleriyle ilgilidir. V4.1.1'in bunu değiştirip değiştirmediğini kontrol edin. Kriterin web dışı dokümanlara uygulanıp uygulanmadığı ve nasıl uygulandığı standardın 10. maddesinde belirtilir. Madde numaraları EN 301 549'un "9. + WCAG numarası" düzenine göredir. V3.2.1'de yazılım maddesi, açık ve kapalı işlevsellik için ayrı alt maddelere bölünmüştür. Kaynak gösterirken tam numaraları standarttan kontrol edin.

Standart sürümü: EN 301 549 V4.1.1 (Eylül 2026), WCAG 2.2'yi esas alan ve EAA için hazırlanan ilk sürümdür. Henüz AB Resmî Gazetesi'nde atıf almamıştır; bu nedenle EAA gereksinimlerini karşılamanın gönüllü teknik yolu olarak görülmelidir. Atıf yapıldığında EAA ile ilgili uygunluk karinesi sağlayacaktır. 3.2.4 kriterinin metni WCAG 2.1 ve 2.2'de aynıdır. AA düzeyinde bir kriterdir.

EAA bağlamında dikkat: Yasanın Madde 2/4 hükmü bazı içerikleri gereksinimlerin dışında bırakır; örneğin 28 Haziran 2025'ten önce yayımlanmış ofis dosya biçimleri ve bu tarihten sonra güncellenmeyen arşivler. Bu tarihten sonra yayımladığınız ya da değiştirdiğiniz içerik bu istisnaların kapsamında değildir.

Directive (EU) 2019/882, EUR-Lex, İngilizce, yeni sekmede açılır

Web için kod örnekleri

1. Aynı işlev için iki ad

Bir sayfada "Ara" düğmesi, diğerinde "Bul" düğmesi, W3C'nin tarif ettiği hatadır (F31).

<!-- Sayfa A -->
<button>Ara</button>
<!-- Sayfa B -->
<button>Bul</button>

<!-- Her sayfa -->
<button>Ara</button>

2. Kontrol olarak kullanılan simgeler

Aynı işi yapan bir simgenin metin alternatifi her sayfada aynı olmalıdır.

<!-- Sayfa A -->
<a href="/sepet"><img src="cart.svg" alt="Sepet"></a>
<!-- Sayfa B -->
<a href="/sepet"><img src="cart.svg" alt="Alışveriş çantası"></a>

<a href="/sepet"><img src="cart.svg" alt="Sepet"></a>

3. Bağlama uyan adlar

Bağlam değiştiğinde etiket değişebilir; yeter ki aynı işlevin adı tutarlı olsun. "Sonraki sayfa", "5. sayfaya git" olabilir.

<!-- Sayfa 4 -->
<a href="?p=5">Sonraki</a>
<!-- Sayfa 5 -->
<a href="?p=6">İleri</a>

<a href="?p=5">5. sayfaya git</a> <!-- bağlama özgü ama işlevi için tutarlı -->

4. Erişilebilir adlar görünen etiketlerle eşleşir

Görünür etiket tutarlıysa erişilebilir adı da tutarlı tutun.

<!-- Sayfa A --><button aria-label="PDF indir">İndir</button>
<!-- Sayfa B --><button aria-label="Dosyayı al">İndir</button>

<button aria-label="PDF indir">İndir</button>

5. Ortak bileşenleri kullanın

Aynı işlev için tek bir bileşeni yeniden kullanmak etiketleri ek çaba olmadan hizalı tutar (G197).

<!-- Her ekip kendi "İletişim" düğmesini yazıyor -->

<!-- components/ContactLink.html her sayfada kullanılır -->
<a class="contact" href="/iletisim">Bize ulaşın</a>

6. Farklı işlevler farklı olabilir

Farklı şeyler yapan bileşenlerin, benzer görünseler bile eşleşmesi gerekmez.

<button>Kaydet</button> <!-- bir sayfada taslağı kaydeder, diğerinde yayımlar -->

<button>Taslağı kaydet</button>
<button>Yayımla</button>

Mobil için kod örnekleri

Uygulamalar aynı kontrolleri ekranlar arasında tekrarlar: geri, ara, paylaş, profil. Aynı işlev için uygulama boyunca aynı etiketi ve aynı erişilebilirlik adını kullanın.

iOS (SwiftUI)

import SwiftUI

// Tek bir ortak görünüm; etiket ve erişilebilirlik adı birbirinden uzaklaşmaz
struct ShareButton: View {
    var action: () -> Void

    var body: some View {
        Button(action: action) {
            Image(systemName: "square.and.arrow.up")
        }
        .accessibilityLabel("Paylaş")
    }
}

Android (Jetpack Compose)

import androidx.compose.material.icons.Icons
import androidx.compose.material.icons.filled.Share
import androidx.compose.material3.Icon
import androidx.compose.material3.IconButton
import androidx.compose.runtime.Composable

// Tek bir ortak bileşen; ad her ekranda aynıdır
@Composable
fun ShareButton(onShare: () -> Unit) {
    IconButton(onClick = onShare) {
        Icon(Icons.Filled.Share, contentDescription = "Paylaş")
    }
}

Nasıl test edilir?

• Tekrarlanan bileşenleri listeleyin: Birçok sayfada görünen arama, sepet, hesap, paylaş, yazdır, indir, iletişim ve gezinme kontrollerini bulun.
• Etiketlerini karşılaştırın: Bileşenin göründüğü her yerde görünür etiket aynı mı?
• Adlarını ve alternatiflerini karşılaştırın: Kontrol olarak çalışan simgelerin erişilebilir adını ve alt metnini kontrol edin. Aynı mı?
• Görünüşe değil işleve bakın: Bileşenleri ne yaptıklarına göre gruplayın. Aynı şeyi yapan bileşenlerin adı aynı olmalıdır.
• Farklı sayfa türlerini kontrol edin: Üst bilgi, alt bilgi, ürün sayfaları, formlar ve hata sayfalarındaki etiketleri karşılaştırın.
• İstisnaları kontrol edin: Bir etiket, bağlam gerçekten değiştiği için mi farklı ve işlevi için hâlâ tutarlı mı?
• Denetleyiciyi başlangıç olarak kullanın: Otomatik araçlar aynı işlevi sayfalar arasında karşılaştıramaz. Etiketleri bir kişi gözden geçirmelidir.

Sık yapılan hatalar

• Bir işlev için iki etiket: W3C'nin tarif ettiği hata (F31).
• Sayfalar arasında farklı simge alt metni: Bir sayfada "Sepet", diğerinde "Sepetim".
• Görünür etiketler eşleşiyor ama erişilebilir adlar eşleşmiyor: aria-label sayfalar arasında farklı.
• Ayrı ekipler, ayrı sözcükler: Ortak bileşen ya da içerik yönergesi yok.
• Tutarsız çeviri: Aynı işlevin aynı dilde farklı sözcüklerle çevrilmesi.
• A/B testleriyle değişen sözcükler: Bir kontrolü yalnızca bazı sayfalarda yeniden adlandıran varyantlar.
• Farklı işlevler için aynı ad: İki farklı şey yapan bir "Kaydet" düğmesi.
• Bunu aynı sayfalar sanmak: Yalnızca aynı işleve sahip bileşenlerin eşleşmesi gerekir.

Kaynaklar

• Understanding SC 3.2.4: Consistent Identification (W3C), İngilizce, yeni sekmede açılır
• G197: Using labels, names, and text alternatives consistently for content that has the same functionality (W3C), İngilizce, yeni sekmede açılır
• F31: Failure of Success Criterion 3.2.4 due to using two different labels for the same function on different web pages within a set of web pages (W3C), İngilizce, yeni sekmede açılır
• Directive (EU) 2019/882, European Accessibility Act (EUR-Lex), İngilizce, yeni sekmede açılır
• EN 301 549 V4.1.1 (ETSI), İngilizce, yeni sekmede açılır
• The European accessibility standard EN 301 549 has been updated (AccessibleEU), İngilizce, yeni sekmede açılır

Standart sürümü: EN 301 549 V4.1.1 (2026-09), WCAG 2.2. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz; bağlayıcı metin için Avrupa Erişilebilirlik Yasası'nın (Direktif (AB) 2019/882) ve EN 301 549 standardının resmî metinlerini esas alın.