WCAG 2.4.5 · AA Seviyesi · EN 301 549 9.2.4.5

Birden Çok Yol

Bir süreç içindeki sayfalar hariç, bir sayfa kümesinde sayfayı bulmak için gezinme, arama ya da site haritası gibi birden fazla yolun bulunmasını ister.

Kısaca

İnsanlar bilgiyi farklı yollarla arar. Kimi ne istediğini bilir ve arama kutusuna yazar. Kimi menüde gezinir. Kimi tüm sitenin bir özetini ister. Yalnızca tek yol sunan bir site, o yolun işe yaramadığı kişileri, örneğin karmaşık bir menüyü kullanamayan ya da aranacak terimi yazamayan birini dışarıda bırakır.

Bu kriter, bir web sayfası kümesi içindeki bir sayfayı bulmak için birden fazla yolun bulunmasını ister; sayfanın bir sürecin sonucu ya da adımı olduğu durumlar hariç.

Neleri kapsar?

  • Şunlardan iki ya da daha fazlası: İlişkili sayfalara bağlantılar (G125), içindekiler tablosu (G64), site haritası (G63), arama işlevi (G161), diğer tüm sayfalara bağlantı listesi (G126) ya da ana sayfadan her sayfaya bağlantılar (G185).
  • Gezinme sayılır: Ana menü yollardan biri olabilir; yeter ki ikinci, farklı bir yol da sunulsun. Bir arama kutusu ile bir menü en yaygın ikilidir.
  • Web sayfası kümesi: Ortak bir amacı olan, aynı yazar, grup ya da kuruluş tarafından oluşturulan sayfalar topluluğu. Farklı dil sürümleri ve kendi gezinmesi olan ayrı bir blog ayrı küme sayılır.
  • Süreç istisnası: Bir sürecin sonucu ya da adımı olan sayfanın birden çok yola ihtiyacı yoktur. Örnekler: bir ödeme adımı, bir kayıt sayfası, bir havale onayı ve arama sonuçları.
  • Küçük siteler: Çok küçük bir sitede ana sayfadan her sayfaya bağlantılar bir site haritası ve yollardan biri olarak işlev görebilir.
  • Kapsam dışı notlar: Tekrarlanan bloklar 2.4.1'dir. Tutarlı gezinme düzeni 3.2.3'tür. Menünün kendisinin kullanılabilir olması 2.1.1 ve 2.4.3 kapsamındadır.

Kimleri etkiler?

Yollardan birini kullanamayan kişiler: derin bir menüyü kafa karıştırıcı bulan bilişsel engelli biri, arama terimini yazamayan disleksili biri, site haritasını mega menüden daha hızlı bulan bir ekran okuyucu kullanıcısı, aramayı tercih eden küçük ekranlı biri. Büyük bir sitede kaybolan herkes.

EAA ve EN 301 549'da

Avrupa Erişilebilirlik Yasası (Direktif (AB) 2019/882) 28 Haziran 2025'ten sonra piyasaya sunulan kapsamdaki ürün ve hizmetler için geçerlidir. Yasanın 47. gerekçesi web siteleri ve mobil uygulamalar için dört ilkeyi sayar: algılanabilirlik, işletilebilirlik, anlaşılabilirlik ve sağlamlık. İçeriği bulmanın birden çok yolu, "işletilebilirlik" ilkesinin parçasıdır.

Teknik karşılığı EN 301 549 standardında bulunur. Standart, WCAG 2.4.5'i atıfla alır ve ortama göre ayrı maddelere dönüştürür.

WCAG 2.4.5'in EN 301 549'daki karşılıkları
MaddeOrtamNe ister?
9.2.4.5Web sayfalarıWeb içeriğinin WCAG 2.4.5 kriterini karşılamasını ister.

EN 301 549 V3.2.1'de yazılım maddesi bu kriteri taşımıyordu, çünkü kriter web sayfası kümeleriyle ilgilidir. V4.1.1'in bunu değiştirip değiştirmediğini kontrol edin. Kriterin web dışı dokümanlara uygulanıp uygulanmadığı ve nasıl uygulandığı standardın 10. maddesinde belirtilir. Madde numaraları EN 301 549'un "9. + WCAG numarası" düzenine göredir. V3.2.1'de yazılım maddesi, açık ve kapalı işlevsellik için ayrı alt maddelere bölünmüştür. Kaynak gösterirken tam numaraları standarttan kontrol edin.

Standart sürümü: EN 301 549 V4.1.1 (Eylül 2026), WCAG 2.2'yi esas alan ve EAA için hazırlanan ilk sürümdür. Henüz AB Resmî Gazetesi'nde atıf almamıştır; bu nedenle EAA gereksinimlerini karşılamanın gönüllü teknik yolu olarak görülmelidir. Atıf yapıldığında EAA ile ilgili uygunluk karinesi sağlayacaktır. 2.4.5 kriterinin metni WCAG 2.1 ve 2.2'de aynıdır. AA düzeyinde bir kriterdir.

EAA bağlamında dikkat: Yasanın Madde 2/4 hükmü bazı içerikleri gereksinimlerin dışında bırakır; örneğin 28 Haziran 2025'ten önce yayımlanmış ofis dosya biçimleri ve bu tarihten sonra güncellenmeyen arşivler. Bu tarihten sonra yayımladığınız ya da değiştirdiğiniz içerik bu istisnaların kapsamında değildir.

Directive (EU) 2019/882, EUR-Lex, İngilizce, yeni sekmede açılır

Web için kod örnekleri

1. Bir menü ve bir arama

Çoğu sitede kriteri karşılamanın en basit yolu ana gezinme artı bir arama işlevidir.

Hatalı
<nav aria-label="Ana">…</nav>
<!-- sayfaları bulmanın başka yolu yok -->
Doğru
<nav aria-label="Ana">…</nav>
<form role="search" action="/ara">
  <label for="q">Sitede ara</label>
  <input id="q" type="search" name="q">
  <button>Ara</button>
</form>

2. Bir site haritası sayfası

Sitenin yapısını listeleyen bir sayfa ikinci bir yoldur ve arama motorlarına da yardım eder.

Hatalı
<footer><a href="/">Ana sayfa</a></footer>
Doğru
<footer>
  <a href="/site-haritasi">Site haritası</a>
</footer>

<!-- /site-haritasi -->
<h1>Site haritası</h1>
<ul>
  <li><a href="/urunler">Ürünler</a>
    <ul><li><a href="/urunler/ayakkabi">Ayakkabılar</a></li></ul>
  </li>
  <li><a href="/destek">Destek</a></li>
</ul>

3. Uzun bir sayfa ya da kılavuz için içindekiler tablosu

Bağlantı çıpaları, uzun bir dokümanda kullanıcılara hızlı bir yol verir.

Hatalı
<h2>Kurulum</h2>
<h2>Yapılandırma</h2>
Doğru
<nav aria-label="Bu sayfada">
  <ul>
    <li><a href="#kurulum">Kurulum</a></li>
    <li><a href="#yapilandirma">Yapılandırma</a></li>
  </ul>
</nav>
<h2 id="kurulum">Kurulum</h2>
<h2 id="yapilandirma">Yapılandırma</h2>

4. İlişkili bağlantılar

İlişkili sayfalara bağlantılar üçüncü bir yol sunar ve bir sayfayı bulup yanındakine ihtiyaç duyan kullanıcılara yardım eder.

Hatalı
<article>…</article>
Doğru
<article>…</article>
<aside aria-labelledby="iliskili">
  <h2 id="iliskili">İlgili rehberler</h2>
  <ul>
    <li><a href="/rehberler/kontrast">Kontrast temelleri</a></li>
  </ul>
</aside>

5. Ana sayfadan her sayfaya bağlantılar

Küçük bir sitede, ana sayfadaki tüm sayfaların listesi yeterlidir.

Hatalı
<main><h1>Hoş geldiniz</h1></main>
Doğru
<main>
  <h1>Hoş geldiniz</h1>
  <ul>
    <li><a href="/hakkimizda">Hakkımızda</a></li>
    <li><a href="/hizmetler">Hizmetler</a></li>
    <li><a href="/iletisim">İletişim</a></li>
  </ul>
</main>

6. Bir sürecin sayfalarına ek yol gerekmez

Bir ödeme adımı gezinmeyi ve aramayı dışarıda bırakabilir. Oraya birden çok yol eklemeyin, ama sepete net bir geri dönüş yolu verin.

Hatalı
<!-- Tam mega menülü ödeme adımı 3 -->
Doğru
<!-- Ödeme adımı 3 -->
<a href="/sepet">Sepete dön</a>

Mobil için kod örnekleri

Bu kriter web sayfası kümeleriyle ilgilidir. Yerel uygulamalarda aynı ihtiyacı genellikle bir gezinme çubuğu artı arama karşılar ve örüntünün iyi uygulama olarak izlenmesi değerlidir.

iOS (SwiftUI)

import SwiftUI

struct KatalogEkrani: View {
    @State private var sorgu = ""

    var body: some View {
        // İçeriği bulmanın iki yolu: sekme çubuğu ve arama
        TabView {
            NavigationStack {
                UrunListesi()
                    .searchable(text: $sorgu, prompt: "Ürün ara")
                    .navigationTitle("Ürünler")
            }
            .tabItem { Label("Ürünler", systemImage: "bag") }

            YardimEkrani()
                .tabItem { Label("Yardım", systemImage: "questionmark.circle") }
        }
    }
}

Android (Jetpack Compose)

import androidx.compose.material3.*
import androidx.compose.runtime.*

@OptIn(ExperimentalMaterial3Api::class)
@Composable
fun KatalogEkrani() {
    var sorgu by remember { mutableStateOf("") }

    Scaffold(
        // Yol 1: alt gezinme
        bottomBar = { NavigationBar { /* öğeler: Ürünler, Yardım */ } },
        topBar = {
            // Yol 2: arama
            SearchBar(
                query = sorgu,
                onQueryChange = { sorgu = it },
                onSearch = { /* aramayı çalıştır */ },
                active = false,
                onActiveChange = {},
                placeholder = { Text("Ürün ara") }
            ) {}
        }
    ) { padding -> UrunListesi(padding, sorgu) }
}

Nasıl test edilir?

  • Yolları listeleyin: Kullanıcı bir sayfayı nasıl bulabilir: menü, arama, site haritası, içindekiler tablosu, ilişkili bağlantılar? En az iki farklı yol var mı?
  • Kümeyi kontrol edin: Aynı kümedeki sayfalar bunları sunmalıdır. Yalnızca ana sayfayı değil, derin bir sayfayı da kontrol edin.
  • Aramayı test edin: Arama işlevi aradığınız sayfayı buluyor mu? Klavye ve ekran okuyucuyla kullanılabiliyor mu?
  • Site haritasını test edin: Her sayfadan bağlantı veriliyor mu ve tüm sitenin sayfalarını listeliyor mu?
  • Süreç istisnasını kontrol edin: Sayfa gerçekten bir sürecin adımı ya da sonucu mu? Bir ürün sayfası değildir.
  • Mobili kontrol edin: Kullanıcılar ekranları gezinmeyle ve aramayla bulabiliyor mu?
  • Denetleyiciyi başlangıç olarak kullanın: Otomatik araçlar bu kriteri yargılayamaz. Bir kişi tüm siteye bakmalıdır.

Sık yapılan hatalar

  • Yalnızca gezinme: Tek başına bir menü iki değil, bir yoldur.
  • Erişilebilir olmayan bir arama: Etiketi yoktur ya da klavyeyle kullanılamaz.
  • Güncelliğini yitirmiş site haritası: Gerçekte var olan sayfaları listelemelidir.
  • Her sayfadan bağlantısı olmayan site haritası: Kullanıcılar onu bulamaz.
  • Her sayfaya "süreç" demek: İstisna yalnızca gerçek süreçleri kapsar.
  • Aynı olan yollar: Aynı yapıdaki iki menü tek yoldur.
  • Yaygın sözcüklerde sonuç döndürmeyen arama: Çalışmıyorsa yol değildir.
  • Diğer dil sürümlerini unutmak: Her dil kümesinin kendi birden çok yolu olmalıdır.

Kaynaklar

Standart sürümü: EN 301 549 V4.1.1 (2026-09), WCAG 2.2. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz; bağlayıcı metin için Avrupa Erişilebilirlik Yasası'nın (Direktif (AB) 2019/882) ve EN 301 549 standardının resmî metinlerini esas alın.

Corpowid, Gartner tarafından tanınan bir platformdur.

Corpowid, dijital erişilebilirlik alanındaki yenilikçi yaklaşımı ve performansı nedeniyle dünyanın önde gelen araştırma ve danışmanlık şirketlerinden biri olan Gartner tarafından takdir edilmiştir. Bu rozetler, yapay zeka destekli ve kapsayıcı web deneyimleri oluşturma konusundaki kararlılığımızı yansıtmaktadır.

Corpowid hakkında sorularınız mı var?

Bizimle iletişime geçin.

Size en kısa sürede geri dönüş sağlayacağız.