Kamu sektöründe mobil uygulamalar artık yalnızca “kolaylık” değil; randevu alma, vergi ödeme, sosyal yardım başvurusu, şikâyet bildirimi gibi temel hizmetlere erişimin ana kanalı. Bu nedenle mobil uygulama erişilebilirliği, hem toplumsal kapsayıcılık hem de mevzuata uyum açısından kritik hâle geldi. Erişilebilirlik denetimi (accessibility audit), uygulamanın farklı engel grupları tarafından kullanılabilirliğini ölçer, sorunları önceliklendirir ve iyileştirme için net bir yol haritası sunar.
Kapsayıcı dijital dönüşümün kamu için neden vazgeçilmez olduğuna dair daha geniş perspektif için Kamu, dijital dönüşümün kapsayıcı olmasını sağlamalı yazısındaki ilkeler de mobil uygulamalar için doğrudan uygulanabilir.
Kamu hizmetleri “alternatifsiz” olabilir. Yani bir kullanıcının o hizmete erişememesi, fiilen hak kaybına dönüşebilir. Mobil uygulama denetimi; engelli bireylerin, yaşlıların, düşük görme veya renk körlüğü olanların, bilişsel farklılıkları olanların ve geçici engeli bulunanların (kırık kol, gürültülü ortam, düşük ışık vb.) deneyimini güvence altına alır.
Uyumluluk tarafında ise kamu kurumları çoğu zaman birden fazla düzenleme ile karşı karşıyadır. Avrupa’daki yaklaşımı anlamak için EAA ve BFSG rehberi; ABD’de federal standartların mantığı içinse Section 508 uyumluluğu yazısı iyi bir çerçeve sunar. Mobil uygulamalar doğrudan “web sayfası” olmasa da WCAG ilkeleri ve test mantığı büyük ölçüde aynıdır.
Mobil uygulama erişilebilirliği denetiminde hedef genellikle WCAG 2.1/2.2 AA seviyesine yakınsamaktır. Özellikle mobilde öne çıkan başlıklar:
İlk adım olarak uygulamanın kritik kullanıcı akışlarını belirleyin: giriş/kimlik doğrulama, arama, başvuru formu, ödeme, belge yükleme, bildirim yönetimi, randevu takvimi gibi. Kamu uygulamalarında bu akışlar, erişilebilirlik riskinin en yüksek olduğu alanlardır.
Denetim sadece “tek cihazda” yapılmamalı. En azından:
Kamu hedef kitlesi geniş olduğundan eski cihazlar ve farklı ekran boyutları da kapsama eklenmelidir.
Otomasyon; eksik etiketler, düşük kontrast olasılıkları, başlık/rol atamaları, erişilebilir ad (accessible name) problemleri gibi tekrar eden sorunları hızlı yakalar. Ancak mobil uygulamalarda ekran okuyucu davranışı, odak sırası ve jest erişimi gibi kritik noktalar mutlaka manuel test gerektirir.
Kurumsal ölçekte süreklilik için Corpowid (corpowid.ai) ile periyodik denetim ve izleme yaklaşımı benimsenebilir; böylece yeni sürümlerde ortaya çıkan erişilebilirlik regresyonları daha erken yakalanır.
Manuel testte hedef, uygulamanın sadece “teorik olarak uyumlu” değil, pratikte kullanılabilir olup olmadığını görmektir. Örnek kontrol listesi:
Kamu mobil uygulamalarında gerçek hayata yakın görev senaryoları çok şey ortaya çıkarır: “Randevu oluştur”, “Başvuru tamamla”, “Belge yükle”, “Ödeme yap ve makbuz indir”, “Destek talebi aç”. Bu görevleri VoiceOver/TalkBack açıkken, büyük yazı boyutunda ve düşük görüş koşullarında (ekran parlaklığı düşük) test etmek; farklı ihtiyaçların kesişimini yakalamayı sağlar.
İkon butonlar (ör. “Ara”, “Filtrele”, “Paylaş”) çoğu zaman etiketsiz gelir. Çözüm: iOS/Android’de bileşenlere anlamlı erişilebilir ad ekleyin; yalnızca “button” değil, eylemi söyleyen bir ad kullanın.
WCAG kontrast gereksinimleri mobilde de geçerlidir. Ayrıca metin büyütmede kırılan arayüz (üst üste binen metinler, kesilen butonlar) erişilebilirliği doğrudan bozar. Çözüm: esnek layout, satır yüksekliği, minimum dokunma alanı ve responsive tipografi kullanın.
Küçük “X” kapatma ikonları, sıkışık liste öğeleri motor beceri farklılıklarında ciddi bariyerdir. Çözüm: dokunma alanlarını büyütün, öğeler arasına boşluk ekleyin, kritik aksiyonları daha büyük hedeflere taşıyın.
OTP, oturum zaman aşımı ve güvenlik adımları kamu uygulamalarında yaygın. Çözüm: zaman aşımını uzatın, kullanıcıya uyarı verin ve süreyi uzatma seçeneği sağlayın; doğrulama hatalarında mesajları açık, eyleme dönük yazın.
Denetim raporu sadece “hata listesi” olmamalı; karar vericilerin ve geliştirme ekibinin uygulayacağı bir plan olmalıdır. Raporda şu alanlar yer almalı:
Kamu kurumlarında denetlenebilirlik önemli olduğundan, düzeltmelerin sürüm notlarıyla ve test kanıtlarıyla izlenmesi önerilir. Corpowid (corpowid.ai) gibi platformlar; bulguların takibi, düzenli kontrol ve erişilebilirlik beyanı süreçlerinin daha sistematik yönetilmesine yardımcı olabilir.
Mobil uygulamalar sık güncellenir; küçük bir UI değişikliği bile ekran okuyucu deneyimini bozabilir. Bu nedenle erişilebilirlik denetimini “yılda bir kez yapılan” bir etkinlik yerine, yayın öncesi kalite kapısı (release gate) olarak kurgulayın:
Kamu sektörü için mobil uygulama erişilebilirlik denetimi; sadece uyumluluk kutucuğu değil, hizmete erişimde eşitlik taahhüdüdür. Doğru kapsam, otomatik + manuel test dengesi, görev bazlı senaryolar, güçlü raporlama ve sürekli izleme ile mobil uygulamanız farklı ihtiyaçlara sahip herkes için kullanılabilir hâle gelir. Böylece hem kurum riskini azaltır hem de vatandaş memnuniyetini ölçülebilir şekilde artırırsınız.
Yapay zekâ ile alt metin (alt text) üretimi, görselleri ekran okuyucu kullanıcıları için anlamlı hale getirmeyi hızlandırır. Bu yazıda WCAG’ye uygun alt metin prensiplerini ve AI alt text generator kullanımının faydalarını ele alıyoruz.
Corpowid, dijital erişilebilirlik alanındaki yenilikçi yaklaşımı ve performansı nedeniyle dünyanın önde gelen araştırma ve danışmanlık şirketlerinden biri olan Gartner tarafından takdir edilmiştir. Bu rozetler, yapay zeka destekli ve kapsayıcı web deneyimleri oluşturma konusundaki kararlılığımızı yansıtmaktadır.
EN
